Boek

"Tussen belofte en teleurstelling bloeide een nieuw bestaan. Het verhaal van de Molukse gemeenschap in Hoogezand-Sappemeer’ is de titel van het boek dat wethouder Cor Drost aan een paar Molukse inwoners van onze gemeente uitgereikt. Mensen die belangstelling voor het boek hebben kunnen het, zolang de voorraad strekt, kopen voor 15 euro bij het gemeentearchief of lenen via de openbare bibliotheek Hoogezand-Sappemeer.


Het is de eerste publicatie die vorm geeft aan de wens om de geschiedenis van de nieuwkomers in Hoogezand-Sappemeer vast te leggen. Unieke verhalen, feiten en niet eerder gepubliceerd fotomateriaal geven een beeld van de voorgeschiedenis, komst en ervaringen van de Molukse gemeenschap in Hoogezand-Sappemeer. Eerste aanzet tot dit boekwerk is gedaan door een student geschiedenis van de universiteit Groningen en na aanvullend onderzoek is de eindtekst door Teade Smedes van het gemeentearchief geschreven. De allergrootste bijdrage leverde uiteraard de Molukse gemeenschap zelf.

Expositie

De expositie vult het boek goed aan. De expositie is een tentoonstelling met foto’s en teksten over de historische achtergronden van de Molukse gemeenschap in Nederland en is aangevuld met foto’s uit het gepresenteerde boek.

De Molukse bevolkingsgroep kwam eerder dan de andere groepen nieuwkomers. Hun komst heeft alles te maken met de dekolonisatie van Nederlands Indië. De Molukse militairen waren daar het fundament van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL). Maar toen Indonesië in 1949 onafhankelijk werd, was er voor deze trouwe soldaten en hun gezinnen geen plaats meer. Uiteindelijk werden in 1951 door de Nederlandse overheid 12.500 Molukkers naar Nederland gehaald. Zowel de regering als de Molukkers zelf beschouwden hun verblijf in Nederland als tijdelijk.

Na aankomst werden ze naar verschillende over het land verspreide woonoorden gebracht. Het waren naast twee voormalige Duitse kampen (Vught en Westerbork) ondermeer leegstaande kazernes, werkverschaffingskampen en enkele kloosters. De Molukkers die in Hoogezand-Sappemeer wonen (of hun ouders en grootouders) hebben veelal lange tijd in het woonoord Carel Coenraadpolder gewoond. Het verblijf in dit barakkenkamp wordt uitgebreid beschreven. Aan de orde komt: het leven in de polder, de kampschool, viering van de dag van de RMS en het begrip ‘zelfzorg’.

Ook de ontruiming van het kamp, waar nog vele Molukkers een slechte herinnering aan hebben, ontbreekt niet. Aandacht wordt besteed aan hoe de Molukkers in Hoogezand-Sappemeer uiteindelijk een nieuw bestaan opbouwden. In 1961 kwam de laatste groep bewoners van de Carel Coenraadpolder, in totaal 129 personen, naar speciaal voor hen gebouwde woningen aan de Roerdompstraat en de Gerrit Imbosstraat in Foxhol. Zij wilden dit niet en werden onder dwang door een grote politiemacht het woonoord uitgezet.

Eenmaal in hun nieuwe huizen moesten ze aanvaarden dat ze nooit naar een vrije Molukse republiek terug zouden keren. Tegelijk vormde deze bittere pil een nieuw begin: zij gingen deel uitmaken van de Nederlandse samenleving en vonden daar steeds beter hun plek. Er was spoedig een goed contact tussen de inwoners van Hoogezand-Sappemeer en de hechte Molukse gemeenschap. De jeugd effende daarbij vaak de weg. Molukse en Nederlandse kinderen kwamen elkaar op een vanzelfsprekende manier tegen op school, bij sportclubs en natuurlijk gewoon op straat waar ze samen speelden.

Aandacht wordt ook gegeven aan andere Molukkers uit Hoogezand-Sappemeer, degenen die geen deel uitmaakten van de groep vanuit de Carel Coenraadpolder. In het laatste hoofdstuk wordt deze geschiedenis van een bijzondere bevolkingsgroep geïllustreerd met een aantal levensverhalen van Molukkers van de eerste generatie.

Bron: Gemeente Hoogezand-Sappemeer, november 2009